Wydział Chemii

Mariusz Błoński

Barbara Łydżba-Kopczyńska

2025

Kwartalnik Historii Kultury Materialnej

73

63-86

10.23858/khkm73.2025.1.003

Naukowa

Polski

Artykuł

The article presents the results of physicochemical tests of amber used to decorate kolts from a woman‘s grave in the cemetery in Sypniewo in north-eastern Mazovia. Kolts are women‘s head decorations typical of the goldsmithery of Kievan Rus´ in the period from the 11th to the 13th. They are rare finds in Poland; apart from the three kolts from Sypniewo, seven other pieces were discovered. Two of them from Sypniewo had amber discs decorating them. They were probably made of raw material from local quaternary sediments (Kurpie region). Using Raman spectroscopy, one of these ambers was compared with amber from Kurpie and other regions of Poland (Podlasie, Pomerania). A great similarity of its spectral features with Baltic succinite and the raw material from the Sypniewo area was observed. The kolts discovered in Sypniewo were probably made on site, using local amber.

Artykuł przedstawia wyniki badań fizykochemicznych bursztynu, którym ozdobione były kołty z jednego z grobów cmentarzyska w Sypniewie na północno-wschodnim Mazowszu. Kołty są kobiecymi ozdobami głowy charakterystycznymi dla złotnictwa Rusi Kijowskiej w XI–XIII w. Na terenie ziem Polski należą one do rzadkich znalezisk — oprócz trzech egzemplarzy z Sypniewa odkryto siedem innych. W dwóch kołtach z Sypniewa oprawione były bursztynowe oczka. Wykonano je prawdopodobnie z surowca pochodzącego z lokalnych złóż czwartorzędowych (region kurpiowski). Za pomocą spektroskopii Ramana porównano jeden z tych bursztynów z bursztynami z Kurpi i innych rejonów Polski (Podlasie, Pomorze). Zaobserwowano duże podobieństwo jego cech spektralnych z sukcynitem bałtyckim i surowcem pochodzącym z rejonu Sypniewa. Przypuszczalnie kołty odkryte w Sypniewie wykonano na miejscu, z wykorzystaniem miejscowego bursztynu

kolts, amber, Raman spectroscopy, Kurpie region, Kievan Rus

kołty, bursztyn, spektroskopia Ramana, Kurpie, Ruś Kijowska

CC-BY

http://dx.doi.org/10.23858/KHKM73.2025.1.003